scholen op de kaart

Twee routes voeren langs bestaande scholen en schoolgebouwen die inmiddels een andere bestemming hebben gekregen. Maar ook zonder wandelen of fietsen kun je veel te weten komen over Leidse scholen. 

ontdek de leerzame wereld
van scholen

____

Speciaal voor het thema Leermonument  zijn er dit jaar in de app izi.TRAVEL een wandelroute  en een fietsroute uitgezet langs zo'n 55 schoolgebouwen binnen en buiten de singels van Leiden. Langs bestaande scholen en schoolgebouwen die inmiddels een andere bestemming hebben gekregen. En langs plaatsen waar vroeger scholen stonden die nu van de aardbodem zijn verdwenen.

Het is lastig om een helder overzicht te krijgen van alle scholen en schoolgebouwen die ooit in Leiden hebben bestaan en gestaan. Scholen krimpen en groeien, ze fuseren en groeien uit hun jasje. Er worden noodlokalen bijgebouwd, ze worden opgeheven of veranderen van naam. Dat is iets van alle tijden.

Naast een ontwikkeling in onderwijskundige principes en bouwstijlen is er ook een ontwikkeling in de typologie van scholen. Zo is er onderscheid in openbaar, bijzonder en neutraal onderwijs. In meisjes- en jongensscholen. Nog niet zo heel lang geleden was er ook  scherp onderscheid in diverse sociale klassen. Niemand keek op van scholen der 1e, 2e, 3e en zelfs 4e klasse, waarbij deze laatste bestemd waren voor de allerarmsten: de armenscholen of scholen voor on- of minvermogenden.

En dan hebben we het nog niet eens gehad over tusschenscholen, bewaar-, fröbel-, en kleuterscholen. Over de ulo, mulo, hbs en gymnasium of over kweekscholen, vakscholen en last but not least de ambachtsschool. We hebben geprobeerd een overzicht van al deze Leidse scholen te maken. Het overzicht is nog niet compleet, zo ontbreekt noordwest Leiden nog. Voor dit Open Monumentenweekend is er in ieder geval genoeg te lezen over Leidse scholen! Stap op de fiets, ga wandelen of lees op de bank over de geschiedenis van de scholen.

colofon scholen op de kaart
____

De teksten in de OMD-izi.TRAVEL scholenroutes zijn gebaseerd op: 

De School: “Een sieraad der gemeente”, De geschiedenis van de scholenbouw in Leiden. Deel 1: 1800 – 1940 en deel 2: 1945-1965. Yteke Spoelstra, Unit Monumenten & Archeologie, gemeente Leiden, 2009.
Licht, lucht en ruimte, gebouwen voor lager onderwijs in Leiden in de 19de en 20ste eeuw, onder redactie van Jelle Goeman en Gert-Jan van Rijn, OMD 2007.
Programmaboekje Open Monumentendagen Leiden, diverse jaren

Beeldmateriaal: Collectie Erfgoed Leiden en omstreken
Foto’s: Sjoep de Jong en Marijke vd Werf, Francien van Zaanen Durand,  Saskia Leupen
Research en bewerking teksten:  Brigitte Bruyns, Malou Alkemade, Saskia Leupen, met dank aan Yteke Spoelstra en Cor Smit

© OMD 2020
Bij het samenstellen van deze route hebben we zo zorgvuldig mogelijk gepoogd om alle rechthebbenden van beeld- en bronmateriaal te achterhalen. OMD stelt zich niet aansprakelijk voor onjuistheden. 

Deze website maakt gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies. Door gebruik te maken van deze website, geef je aan akkoord te zijn met het gebruik van cookies.

Sluiten